İçindekiler (17 başlık)
İşini kurmaya karar veren her girişimcinin ilk büyük kargaşası şirket türü seçimi olur; vergi, sorumluluk ve kâğıt işi farklarıyla baş başa kalırsınız. Yanlış seçim hem cezai para hem de kişik varlığınızla risk almanıza yol açabilir.
Şahıs şirketi mi limited şirketi mi?
Şahıs şirketi tek kişiye ait, kurulumu ucuz, muhasebesi basit ama borçlarda sınırsız sorumluluk getirir; limited şirketi ise en az bir ortakla kurulur, sermaye ile sınırlı sorumluluk sunar ancak kurulum ve yıllık maliyetleri daha yüksektir.
Ciro beklentisi ve vergi farkı nasıl işler?
Vergi farkı tek başına karar vermez; cironun büyüklüğü ve gider yapısı hangi yapının avantajlı olduğunu belirler.
Gelir vergisi vs kurumlar vergisi
Şahıs şirketinde kâr gelir vergisine (15%-40% dilimli) tabidir; limited şirkette kâr önce %25 kurumlar vergisine, kâr dağıtımında ise %10-15 stopaj vergisine maruz kalır. Düşük ciroda şahıs şirketi genellikle net kazancı artırır; yüksek ciroda limited şirket giderleri (maaş, kira, araç) şirket gideri olarak düşerek vergi matrahını küçültür.
KDV ve muhasebe standardı
İki yapıda da KDV hesaplama aynıdır; fark muhasebe standardındadır. Şahıs şirketi basit usulde (defterli/evraklı) kalabilir; limited şirketi zorunlu olarak dengeli muhasebe (MSÜS) tutar. Bu, limited şirkette mali müşavir maliyetinin daha yüksek olmasına neden olur.
Sorumluluk ve risk ne kadar farklı?
Bu madde kişik varlığınızı koruyup korumadığınızı belirler.
Sınırsız vs sınırlı sorumluluk
Şahıs şirketinde şirket borçları için sahip kendi tüm varlığıyla (ev, araç, tasarruf) cevap verir. Limited şirkette sorumluluk ödenmiş sermaye ile sınırlıdır; ancak vergisel borçlarda, SGK primlerinde ve işçi alacaklarında ortaklar/müdürler kişisel sorumlu tutulabilir.
Riskli sektörlerde ne yapmalı?
İnşaat, ithal/ihracat, yüksek stoklu ticaret veya müşteri hasarı riski yüksek hizmetler (klinik, danışmanlık) sürüyorsanız limited şirket koruma kalkanı verir. Düşük riskli, tek kişili danışmanlık, e-ticaret başlangıcı veya atölye işlerinde şahıs şirketi yeterli olabilir.
Kurulum ve muhasebe maliyeti ne kadar?
İlk yıl ve süreç maliyetleri bütçenizi doğrudan etkiler.
Kurulum masrafları
Şahıs şirketi noterden, ticaret sicilinden ve müavinlik masraflarıyla yaklaşık 3-5 bin TL civarında kurulur. Limited şirketi için noterden, sicil masraflarından, asgari sermaye (50.000 TL) bloke edilmesi ve müavinlik masraflarıyla bu rakam 15-25 bin TL bandına çıkabilir. Sermaye bloke kalmaz, işletme giderine geçebilir ama nakit akışınızı kilitler.
Yıllık tekrar eden giderler
Mali müşavir ücreti şahıs şirketlerde ayda 1.500-3.000 TL, limited şirketlerde 3.000-6.000 TL bandında seyreder. Yıllık genel kurul, defter tasdiki, sicil gazetesi ilanları limited şirkete ek 2-3 bin TL maliyet getirir. Bu rakamlar bölge ve müşavire göre değişir; net rakam için teklif almanız gerekir.
Ortaklık ve büyüme planları ne değiştirir?
Tek başınıza mı başlıyorsunuz, yoksa yatırımcı/ortak arıyor musunuz?
Tek kişiyseniz
Şahıs şirketi tek ortakla kurulabilir. Limited şirket de 2023 sonrası tek ortakla kurulabiliyor ama yönetimde müdür ataması, genel kurul tutma gibi formallikler şahıs şirketine göre daha ağırdır.
Ortak/yatırımcı gelecekse
Limited şirket pay transferi, yeni ortak alma, sermaye artırımı gibi işlemler sözleşme ve sicil tesciliyle yapılır; yatırımcı bu yapıyı tercih eder. Şahıs şirketinde ortak girişi "şirket bölümü" veya "tahvil" yollarıyla daha karmaşık ve risklidir.
Karşılaştırma tablosu
| Kriter | Şahıs Şirketi | Limited Şirketi |
|---|---|---|
| Kurulum Süresi | 1-3 gün | 3-7 gün |
| Asgari Sermaye | Yok | 50.000 TL (bloke) |
| Sorumluluk | Sınırsız (kişik varlık) | Sınırlı (sermaye ile), istisnalar hariç |
| Vergi Türü | Gelir Vergisi (15-40%) | Kurumlar Vergisi (%25) + Stopaj |
| Muhasebe | Basit / Dengeli (seçimli) | Zorunlu Dengeli (MSÜS) |
| Yıllık Maliyet (Tahmini) | Daha düşük | Daha yüksek |
| Ortak Alım Kolaylığı | Zor | Kolay |
Karar kontrol listesi: Bugün hangi kutuya basıyorsunuz?
- Yıllık ciro 1-1.5 milyon TL altındami ve risk düşük mü? → Şahıs şirketi başlangıç için uygun.
- Kişik varlığınızı (ev, araç) iş riskinden ayırmak istiyor musunuz? → Limited şirketi.
- Yatırımcı/ortak planınız var mı? → Limited şirketi.
- İlk yıl nakit akışınız sıkı mı? (Sermaye bloke etmekte zorlanıyor musunuz?) → Şahıs şirketi.
- Faturalama yapacağınız kurumsal müşteriler (B2B) ağırlıklı mı? → Limited şirketi imaj ve güven avantajı sağlar.
Sık yapılan hatalar
- Sadece vergi oranına bakıp karar vermek: Net kâr hesaplanırken giderler, amortisman, maaş ödemesi (limited şirkette sahibine maaş ödenebilir) unutulur.
- "Limited şirket kurdum, artık hiç sorumlu değilim" sanmak: Vergisel borçlar, SGK primleri, işçi alacakları ve kötü niyetli yönetim hallerinde kişisel sorumluluk devam eder.
- Mali müşaviri son dakikaya bırakmak: Şirket türü seçimi mali müşavirinizin ilk işidir; ondan önce karar verip sonra "nasıl kaydederiz" diye sormayın.
- Şahıs şirketinden limited'e geçişi kolay sanmak: Devir işlemi, stok sayımı, defter kapatma ve ticaret sicili işlemleriyle 1-2 ayınızı alabilir; maliyeti de kurulumdan fark etmez.
Bugün atabileceğiniz 3 somut adım
- Yıllık ciro ve gider tahmininizi kağıda dökün: Satış fiyatı × adet = ciro; kira, stok, reklam, yazılım = gider. Bu tablo mali müşavirinize gidecek ilk belgedir.
- Risk envanteri çıkarın: "En kötü senaryoda ne kaybederim?" sorusunu cevaplayın. Cevap "evim" ise limited şirket yönünde bir adım atın.
- En az iki mali müşaviri ile 15 dakikalık ücretsiz sohbet yapın: "Bu rakamlarla hangi yapı net kazancı artırır?" sorusunu sorun; teklif ve iletişim tarzını karşılaştırın.
Şirket türü kararınız netleştiğinde; marka kimliği, web sitesi kurulumu, Google İşletme Profili ve müşteri kazanma sistemleri gibi dijital altyapı ihtiyacınız doğar. Bu süreçte iş kurma danışmanlığı ile sırayla ne yapacağınızı planlayabilir, yazılı teklif alarak bütçenizi netleştirebilirsiniz.